Ağiz Tabani Ve Diş Eti Kanserleri :

Erkeklerde daha sıktır ve 50-60 yaş arasında görülür.Ağız tabanı tümörlerinde birden fazla noktada görülme (multifokal) durumu sözkonusudur.Çoğu spinal hücreli kanserdir,yüzeyel dışa doğru büyümüş şekildedir ve köken aldığı dokuyu iyi veya orta derecede taklit ederler.Tümör büyüdükçe üzerinde yara açılır,dile,çene altı bölgeye veya dişetine doğru büyüme/yayılma takip eder.

Diş etinden kaynaklanan kanser ağzın diğer bölgelerine göre daha nadirdir.Erkeklerde daha sıktır ve 60 lı yaşlarda görülür.% 70 i alt ve arka diş etindedir.Bu kanserlerin çoğu çevreye yayılır ve alt çene kemiği arka bölümündeki diş eti ince olduğu için ince olduğu için kemikte yayılma yapar.

Küçük, sınırlı tümörlerin tedavisi: Ağız tabanının erken dönem kanserlerinde cerrahi tedavi ve radyoterapinin sonuçları aynıdır.Evre I-II tümörlerin çıkarılmasından sonra yara karşı karşıya getirilip dikilebilir,bu yapılamıyor ise vücudun başka yerinden alınan ince deri ile yara kapatılır.Erken evre tümörler tipik olarak yüzeyseldir ve dışa doğru büyümüşlerdir.

Büyük, ileri evre kanserlerin tedavisi: Ağız tabanının ileri evre kanserleri çene kemiğine,dile ve ön bademcik çukuruna yayılmış olabilir.Bu nedenle çene kemiğinin bir bölümünün bir kısmının veya tamamını,ağız tabanı kaslarını ve dilin bir bölümünü veya tamamını içine alacak şekilde geniş olarak çıkarılması gerekebilir.Ağız tabanından öne doğru büyüyen tümörler dudağı veya alt yüz bölgesindeki deriyi tutabilir.

Çene Kemiği Onarımı :

Çene kemiğinin bir bölümünün veya tamamının kaybı ciddi işlevsel,estetik ve psikolojik sorunlara yol açar. Çene kemiği kayıplarının karşılanması için bölgesel veya vücudun uzak bölgelerinden hazırlanan ve çene bölgesine taşınan dokular kullanılır. Son 20 yıldır serbest doku aktarımında gerçekleşen gelişmeler ,edinilen işlevsel ve estetik deneyimler, geniş tümörlerin çıkarılması ile aynı seansta onarımlarının da yapılmasına imkan sağlamıştır. Bu amaçla;

1. Fibula flebi: Bacak alt bölgesindeki fibula kemiğinin 25 cm.e kadar olan bir kısmı bacak derisinin bir bölümü ile birlikte serbest doku olarak hazırlanır,çene kemiği şekli verilir ve doku mikroskop altında yapılan damar anastomozları ile çene bölgesine taşınır. Böylelikle tümör çıkarıldıktan sonra oluşan çene kemiği ve yumuşak doku yokluğu karşılanmış olur.

2. Kalça kemiği flebi: Geniş çene kemiği kayıplarında kalça kemiğinden 14-16 cm uzunluğunda kemik ve gerekirse yumuşak doku serbest olarak kaldırılır, çene bölgesine taşınır ve mikroskop altında bu bölgedeki damarlara anastomoz yapılır.

Ağız İçinde Yumuşak Doku Onarımı :

Çene kemiği onarımı için taşınan serbest flep her ne kadar yumuşak doku ile birlikte olsa da bazı hallerde bu yumuşak doku yeterli olmayabilir ve yarayı kapatmak için ilave yumuşak dokuya ihtiyaç olur.

Ağız içindeki yumuşak doku onarımı için ;

A.Bölge dokuları: Bu amaçla göğüs (pektoralis majör kası),omuz (trapez kas) veya sırt (latissimus dorsi kası) kası üzerindeki deri adası ile birlikte bulunduğu yerden kaldırılır,ağız içine döndürülür ve onarım gerçekleştirilir. Bu yöntemin bazı sakıncaları vardır. Taşınan doku ihtiyaçtan daha kalın olabilir. İzler vücudun üst bölgelerinde ve görünen yerlerdedir. Kasların kaybı ciddi fonksiyon kayıplarına yol açmaz.

B.Serbest doku aktarımı: Ön kol serbest flebi, ağız içi onarımları için ince ve kolay uyum sağlayabilmesi nedeni ile tercih edilen bir ameliyat şeklidir. İhtiyaç olması halinde ön kol kemiği de flebe dahil edilebilir.




ağız tabanında iyileşmeyen yara/kanser


Orofarinks Kanserlerinin Onarımı :

Orofarinks kanserlerinin çoğu squamöz hücreli kanserdir. Küçük tükrük bezlerinin tümörü nadirdir. Bu bölgede lenfoma da görülebilir. Diğer ağız içi kanserlerde olduğu gibi sigara ve alkol alışkanlığı ile kanser görülmesi arasında ciddi ilişki vardır. Sigara içimi ile birlikte ciddi alkol kullanımı kanser riskini 15 kez arttırmaktadır. Bu bölgede kansere yol açan diğer nedenler beslenme yetersizliği, sifiliz,travma,diş vurması,virusler ve kötü ağız hijyenidir. Orofarinks, önde ağız içi,aşağıda hipofarinks ve yukarda nazofarinks ile sınırlıdır. Üst kenarı yatay planda yumuşak damak,alt kenarı hiyoid kemik hizasındadır.Bu bölge içinde yumuşak damak, uvula, tonsil , farinks arka duvarı ve dil tabanı bulunur.

Yumuşak damak onarımı: Yumuşak damaktaki tümörün geniş olarak çıkarılması ,çıkarılan yumuşak dokunun genişliğine bağlı olarak velo-faringeal yetmezlik ile sonuçlanır.Yumuşak damaktaki küçük doku kayıplarının primer kapatılması konuşma ve yutma da sorun yaratabilir.Konuşmada ses tonu değişir.Sıvı gıdaların yutulması veya emilmesi sırasında ,sıvı buruna kaçabilir. Onarım için ön kol serbest flebi en iyi sonuç elde edilebilir. Bu flep,tonsil ve yan farinks duvarını içine alan tümörlerin çıkarılması sonucu oluşan , yumuşak damak yan tarafı ve tonsil bölgesinin onarımı için en ideal yöntemdir.

Dil kökünün onarımı: Dil kökü defektleri normal konuşma ve yutmanın korunması anlamında en ciddi zorlukları taşır.Dil kökü tümörlerinin çoğu başlangıçta radyoterapi ve kemoterapinin birlikte uygulanması ile tedavi edilir. Tekrarlaması halinde ameliyat gerekir,ameliyata bağlı oluşan doku kaybı ,rekonstrüksiyondan sonra normal yutma fonksiyonunun geri dönmesine meydan vermez.Büyük tümörler büyük doku kayıpları ile sonuçlanır ve bölgesel veya uzak doku nakillerine gerek duyulur. Göğüs ön duvarından hazırlanan kas-deri (pektoralis majör ) flebi onarımiçin uygun bir seçimdir. Yoğun konuşma ve yutma rehabilitasyonu bazı hastalarda yutma işlevinin kazanımını sağlayabilir.

Arka farinks duvarının onarımı: Bu bölgenin tümörleri sık değildir.Küçük defektler serbest deri grefti ile kapatılabilir,büyük defektler için fleple onarım kaçınılmazdır. Bu amaçla ön koldan veya koldan hazırlanan serbest doku aktarımları kullanılır.

Faringo-Özofajiyal Onarım :

Hipofarinks kanserleri, baş boyun kanserlerinin % 8-10 kadarıdır. Erkeklerde ve 50-80 yaş arasındadır.Sigara ve alkol kullanımı ile kanser gelişmesi arasında yakın ilişki vardır. En sık görülen kanser tipi squamöz hücreli kanserdir. Genel olarak geç tanı,agresiz mukoza altı yayılım eğilimi ve çevredeki boyun dokularına yayılım nedeni ile prognozu iyi değildir. Anatomik olarak hipofarinks ,yukarda hiyoid , aşağıda krikoid kemiğin alt kenarı ile sınırlıdır.Yukarıda orofarinks aşağıda özofagus ile devam eder. Piriform sinus,postkrikoid ve arka farinks duvarı olmak üzere 3 bölgeye ayrılır.Piriform sinus kanserleri daha sıktır.

Farinks ve yemek borusunun boyun bölgesinin kanserlerinin ameliyatla çıkarılmasından sonra sıklıkla serbest doku aktarımı gerekir. En sık kullanılan iki serbest doku aktarımı ; ön kol ve ince barsak (jejunum) flepleridir.

Ön koldan hazırlanan damarlı deri tüp haline getirilir ve boyundaki damarlara mikroskop altında anastomoz yapılır.Uzun süreli çalışmalar yeni yemek borusu açıklığının ve yutmanın Yeterli olduğunu göstermiştir. Erken dönemde hasta mideye sokulan tüp ile beslenir, ameliyattan 7-21 gün sora ağızdan beslenmeye geçilir.

Serbest ince barsak (free jejunum) flebi: 20-25 cm.lik barsak (jejunum) parçası, kendisini besleyen damarlarla birlikte hazırlanır, boyun bölgesine taşınır ve bu bölgenin damarları ile ağızlaştırılır.