CİNSEL TEMAS VE KAN
AIDS üç yolla bulaşıyor. Cinsel ilişki, kan yoluyla ve anneden bebeğe.
Bunların dışında AIDS in bulaşması hemen hemen imkansız.
AIDS li kişi ile kucaklaşmak, el sıkışmak, kullandığı
tabak, çatal, bardak gibi eşyaları kullanmak veya aynı
sosyal ortamlarda bulunmak hatta aynı havuzu kullanmak
bile hastalığın bulaşması için risk taşımıyor.
AIDS en çok cinsel ilişki yoluyla bulaşıyor. Cinsel
ilişki sırasında cinsel organlarında ve makattaki
zedelenmeler mikrobun vücuda girmesine neden oluyor.
AIDS in bulaşması için cinsel organların zedelenmiş
olması da şart değil. En fazla risk altında olanlar ise
kadınlar. Çünkü meni yüksek yoğunlukta mikrop içeriyor.
Kan ve kan ürünleri, organ ve doku nakli, tıraş
bıçağı, diş fırçası ve enjektör paylaşımıyla bulaşıyor.
Mikroptan arındırılmamış yani sterilize edilmemiş iğne,
enjektör, makas, jilet hatta manikür-pedikür için
kullanılan kesici aletler her zaman risk taşıyor.
AIDS; kan ve cinsel temas dışında anneden bebeğe de
bulaşabiliyor. Hamilelikte, doğum sırasında veya anne
sütü ile bebeğe geçebiliyor.
AIDS,
� Günlük yaşamda ve sosyal ilişkilerle,
� Öpüşme, dokunma, sarılma, el sıkışmayla,
� Herkese açık tuvalet, havuz, duştan,
� Başkalarının eşyalarını kullanmakla
� Sinek, böcek sokması, hayvan ısırmasıyla BULAŞMIYOR
AIDS İN BELİRTİLERİ ,
§ Günler veya aylar süren ateş,
§ Gece terlemesi,
§ İştah azalması,
§ Uzun süreli yorgunluk hissi,
§ % 10 dan fazla kilo kaybı,
§ Eklem yerlerinde ve kaslarda ağrı,
§ Nedeni belirsiz , uzun süreli boğaz ağrısı,
§ Nedeni belirsiz lenf bezlerinin şişmesi
(lenfadenopati),
§ Uzun süreli ishal,
§ Tekrarlayan enfeksiyonlar,
§ Çok yaygın görülmeyen hastalıklara yakalanmak.
KORUNMA YOLLARI:
§ Her türlü cinsel ilişkide prezervatif kullanın.
§ Cinsel partnerinizin geçmişinde böyle bir hastalık
olmasa da korunun. Unutmayın partneriniz doğru
söylemiyor olabilir.
§ Ne olursa olsun başka biriyle ortak enjektör
kullanmayın.
§ Kan verirken ya da alırken, diş hekimi koltuğunda
ve kuaförde kullanacağınız aletlerin sterilizasyonundan
emin olun.
§ Hamilelikten korunmak için prezervatiften başka
yöntemler kullanıyor olsanız da AIDS i düşünerek
partnerinize prezertvatif kullanması için baskı yapın.
§ Başkasının özel aletlerini kullanmayın, kendi
aletlerinizi kullandırtmayın . Eğer bu aletleri
kullanmak veya kullandırmak zorunda kalırsanız bir daha
kendiniz kullanmadan önce kolonya veya alkolle
dezenfekte edin.
§ Evlenmeden önce AIDS testi yaptırın.
§ Cinsel geçimişini bildiğiniz bir partnerle tek eşli
yaşamanız AIDS den korunmak için iyi bir yöntemdir,
UNUTMAYIN.
AIDS LE İLGİLİ BAZI SORULAR:
AIDS i önleyecek bir aşı var mı?
Şu an için yok.
Öpüşmeyle bulaşır mı?
Kandaki ya da tükürükteki virüs başka birine ancak o
kişinin ağzında kesik varsa geçebilir.
Sivrisinek sokması, ter, aksırık, gözyaşı, yiyecek,
içeçek, çatal, kaşık, bardak, yüzme havuzundan bulaşır
mı? Hayır.
AIDS li kişiye dokunmak, el sıkışmak veya sarılmak
tehlikeli mi?
Hayır. HIV, hapşırmak ve öksürmekle bulaşmaz. Köpek,
kedi ve diğer hayvanlardan virüsü kapmazsınız.
Oral seksle HIV bulaşır mı?
Eger enfekte sperm ya da vajinal sıvılar, cinsel
ilişkideki diger kişi tarafindan ağıza alınırsa risk
yükselir. Ağızdaki ya da dudaklardaki küçük çatlaklar
virüs için bir giriş yolu olabilir.
Daha çok erkekten kadına mı kadından erkeğe mi
bulaşıyor?
Erkekten kadına bulaşma oranı, kadından erkeğe
bulaşma oranından daha yüksek. Erkek, prezervatifsiz
olarak boşaldığı zaman kadın, HIV taşıyabilen daha
yüksek hacimdeki sperm sıvısına açık duruma gelir. Bu
yüzden korunmasız sekste kadın daha büyük risk altında.
HIV virüsü dış ortamda yaşayabilir mi?
HIV, açık havaya maruz kaldığında uzun süre
yaşayamaz. Dış ortamda ısı, kuruma, su, sabun ve
deterjanlar nedeniyle tahrip olur. Spermdeki ve vajina
salgısındaki HIV, dış ortamda birkaç saatte, kuru
ortamda ise yarım saatte ölür. HIV kurumuş kanda da kısa
zamanda ölür. Yine de dökülmüş kan, sperm ve diğer beden
sıvıları küçük de olsa risk oluşturur. Bu yüzden riskli
eşyaların, sulandırılmış çamaşır suyu ile veya bir kaç
dakika kaynatılarak temizlenmesi gerekir.
Deri HIV den nasıl arındırılır?
Su ve sabunla iyice yıkama ile HIV de deriden
uzaklaştırılabilir. Yıkandıktan sonra derinin alkol ile
temizlenmesi gerekiyor. Yaralanma durumunda yara yeri,
önce sabun ve su ile iyice yıkanmalı, ardından betadin
gibi bir antiseptik ile temizlenmeli.
Kan vermek ya da almak güvenli mi?
Kan almak için steril malzeme kullanılan yerlerde kan
verirseniz, HIV ile enfekte olmanız mümkün değil. Eğer
kullanılan malzemelerden emin değilseniz kan vermeyin.
HIV ile temas ettiginizi düşünüyorsanız ve bir HIV
testinden geçmediyseniz, kan vermeyin.
Diş tedavisinde risk var mı?
Eğer her iki hasta arasında aletler sterilize
edilirse riskli değil.
AIDS testinde neye bakılır?
HIV vücuda girdiğinden itibaren, vücutta bununla
savaşmak için özel antikorlar oluşur. Eliza diye bilinen
testle kanda, hastalığa sebep olan mikroba karşı
gelişmiş olan antikor olup olmadığına bakılır.
Antikorların Eliza yöntemiyle ölçülebilecek düzeye
ulaşması için 3 aylık bir süreye (pencere dönemi)
ihtiyaç vardır. Bu nedenle test, bulaşma olduktan 3 ay
sonra yapılmalıdır.
Test sonucu HIV(+) (HIV Pozitif) çıkarsa kişi kanında
bu antikorları taşıyor demektir. Bu da kişinin AIDS
virüsüyle karşılaştığı anlamına gelir. Ancak testin
yalancı pozitif çıkma ihkimali de vardır. Kişinin HIV
pozitif olduğunun seylenebilmesi için Westernblood testi
denen doğrulama testinin de yapılıp sonucunun pozitif
olması gerekir.
Eğer test (-) çıkarsa bu, kişinin AIDS virüsü
taşımadığı anlamını taşımıyor. Emin olmak için üçüncü
ayın sonunda tekrar test yaptırılır. Çünkü kan testi
virüs vücuda girdikten 3 ay sonrasına kadar virüsü
gösteremeyebilir. Üçüncü ay yapılan test yine (-)
çıkarsa rahatlayabilirsiniz.
AIDS, Sağlık Bakanlığı na bildirilmesi zorunlu bir
hastalık. Ama bu bildirim isimle yapılmıyor. İsminizin
baş harfleri ve doğum yılınız kullanılarak kodlanıyor.
Bunun dışında tedavinizden sorumlu doktor ve ekibi
dışında kimseye söylenmemesi gerekiyor.
|
